Waleɲumanlɔn don: Saan janw ka dusudiya ni waleɲumanlɔn dusukun ye
Ni samiɲa kɔfɛ yeelen be maple furaburuw nɔgɔ ani kongokolon kasa be fiɲɛ fa, barikada loon be se i ko a tun labɛnna cogo min na. O fɛti bɔra Ameriki worodugu fan fɛ maraw la ani a tɛmɛna dugukolo dancɛw kan sisan ani a kɛra wagati nafaman ye duniɲa kuru bɛɛ kɔnɔ mɔgɔw fɛ walisa ka dusudiya yira. A kunba ma deli ka kɛ fɛtiba ye, nka tiɲɛn ni dusudiya min be sɔrɔ kumaden "waleɲumanlɔn" fɛ.
Waleɲumanlɔn bɔyɔrɔ be taga ɲɔgɔn dɛmɛ na kosɔbɛ. Saan kɛmɛkulu 17nan na, Puritanw ka mɔgɔ minw nana sigi jamana wɛrɛw la, olu ye dɛmɛ sɔrɔ Ɛndikaw fɛ nɛnɛ wagati la ani u labanna k’u ka suman fɔlɔ tigɛ. U y’o ɲumanya sara ni fɛtiba dɔ ye ani o waleɲumanlɔn min tun be siyaw cɛma, o lo kɛra fɛti daminɛyɔrɔ fɔlɔ ye. Bi, laada nunu be taga ɲɛ: denbayaw be sigi tabali gɛrɛfɛ ka tɛrɛn ni pɔmu mugu tilan, k’u hakili jigi saan kɔnɔ tɔnɔw n’a magaliw la; denmisɛnw be barikada karitiw bɔ bolo la k’u ka jalakibali nege ci karamɔgɔw ma; sigidaw be bolomafara baara labɛn walisa ka dusudiya jɛnsɛn mɔgɔ makodonbaw ma. O barikada laada nunu be "waleɲumanlɔn" yɛlɛma ka bɔ dusukunnakow la ka kɛ kɛwale jɔnjɔnw ye.
Ɲɛnamaya teliman- kɔnɔ, barikada be i n'a fɔ "pause button", min b'an hakili jigi ko an ka ninsɔndiya gansan min b'an lamini na, an k'o bonya. O be se ka kɛ baga kalaman tasa ye tabali kan sɔgɔma, kafe tasa min be di baarakɛɲɔgɔn dɔ ma n’a be baara kɛra wagati wɛrɛ la, wala fintɛni min be to somɔgɔw fɛ sufɛ-o funteni gwansanw bɛɛ ye nilifɛnw ye minw ka kan ka waleɲuman lɔn. Waleɲumanlɔn tɛ sɔnni ye min be kɛ ni landakow ye, nka k’o lɔnniya don loon o loon ɲɛnamaya kɔnɔ, ka faamuyabaliyakow jaabi ni muɲuli ye ani ka dusukunnakow lase mɔgɔw ma ni ɲumanya ye.
Nin barikada loon na, an ka baara caaman bila kɛrɛfɛ, an ka mɔgɔw weele minw y’an dɛmɛ, an k’u fo. A to waleɲumanlɔn ka kɛ i delinanko ye ani i bena a ye ko dusudiya ni cɛɲa min be yen ɲɛnamaya kɔnɔ, o ma deli ka bɔ yen.
